مارگارت مید Margaret Mead، بزرگترین زن مردم‌شناس جهان

مارگارت مید در یکی از کتابهایش به نام: «سن بلوغ در ساموآ»، نوشت: «همانطور که یک مسافر که از خانه‌اش دور می‌شود خردمندتر از کسی است که هیچوقت از آستانه خانه‌اش دورتر نرفته است، آگاهی‌های ما از فرهنگ‌های دیگر نیز توان پژوهیدن ما را ژرف‌تر می‌سازد و عزیز داشتن فرهنگ خودمان را هر چه بیشتر تقویت می‌کند.»

در سال ۱۹۲۵ مارگارت مید ۲۳ ساله مسلح به یک دوربین عکاسی، یک ماشین تحریر، و یک درجه دکترای مردم‌شناسی برای اولین سفر اکتشافی‌اش بسوی جزایر «ساموآ»، به راه افتاد. در آنجا او با دقتی خاص به مطالعه فرهنگ ساموآ و مخصوصاً فرهنگ دختران آن دیار پرداخت.
هدف مارگارت مید برابر نهادن و مقایسه کردن بلوغ نوجوانان «ساموآ » با نوجوانان در کشورهای غربی بود تا برای این سؤال پاسخ بیابد که آیا تغییراتی که در سن بلوغ در نوجوانان غربی رُخ می‌دهد نتیجه عامل زیست‌شناسی است یا فرهنگ غربی.

بعد از زیستن و کار کردن طی چندین ماه در کنار دهاتی‌های «ساموآ» مارگارت مید به این نتیجه رسید که فرهنگ عامل تعیین کننده و اولیه رفتار نوجوانان است. او در سال ۱۹۲۸ کتاب: «سن بلوغ در ساموآ» یا «یک بررسی روانشناسانه از جوانی زودرس برای تمدن غربی» را منتشر ساخت. بررسی بارز و بحث‌انگیز مارگارت مید تبدیل به کتاب پُر فروشی[تا اینجا ص ۶۰۱ کتاب] شد که بسیاری از نوجوانان و جوانان را ترغیب به تحصیل علم مردم‌شناسی کرد. این کتاب هنوز هم در رشته علم مردم‌شناسی یک کتاب پُر خواننده است. این کتاب سبب شهرت مارگارت مید شد و آغاز حیات شغلی او را پایه گذاشت. مارگارت مید به عنوان پیشقدم و نوآور در تحقیق مردم‌شناسی اجتماعی به دنیا شناسانده شد.

مارگارت در ۱۶ دسامبر ۱۹۰۱، در یک خانواده پیشرو مخالف رسوم قراردادی، در فیلادلفیا به دنیا آمد. او در میان پنج فرزند پدر و مادرش اولین فرزند بود. پدرش «ادوارد مید»، اقتصاد‌دان و استاد امور مالی در مدرسه «وارتان» بود. مادرش «امیلی فوگ مید»، معلم، هوادار برابری زن و مرد، حق رأی زنان بود. «مارگارت مید» بیشتر در خانه از مادر‌بزرگش «مارتا رامسی مید» که زنی بسیار فهمیده و تحصیل کرده بود، آموزش‌های اساسی را دریافت کرد. مارگارت بعدها نوشت: «خانواده من شدیداً مخالف مدارسی بودند که بجه‌ها را در زوایای کلاس‌ها و پشت میزهای درس ساعات طولانی هر روز گوئی با زنجیر به نیمکت‌ها می‌بستند.»
او درباره مادر بزرگش نوشت: «مادربزرگم به من آموخت که صرف از بر کردن مطالب دروس تئوری خیلی مهم نیست و نتیجه این شد که من در درس جغرافیا واملاء زبان خیلی به خودم زحمت نمی‌دادم. اما آموختم که دنیای اطرافم را با دقت بنگرم و از آنچه می‌بینم یادداشت بردارم.»

در سال ۱۹۱۹ مارگارت مید برای ادامه تحصیلات، وارد دانشگاه «دوپاو» (یک دانشگاه ملی در ایالت ایندیانا) شد. در آنجا خیلی زود از زندگی اجتماعی متظاهرانه در محوطه دانشگاه، به نام خواهری و[تا اینجا ص ۶۰۲ کتاب] برادری، سر خورد. او با سه نفر از دوستانش «اقلیتی» بوجود آوردند که از یک افریقایی، یک امریکایی، یک کاتولیک، یک یهودی که تنها یهودی در دانشگاه «دوپاو» بود، تشکیل می‌شد. از سال دوم دانشکده مارگارت مید در جستجوی یک فضای دانشگاهی که بیشتر تهییج کننده و انگیزاننده باشد، به کالج «برنارد» نقل مکان کرد. در سال آخر دانشکده، تحصیلاتش را با «فرانتس بوآس»، استاد مردم‌شناسی سرشناس، آغاز کرد که شهرت جهانی در مردم‌شناسی داشت و مخالف جبر نژادی (دترمی‌نیسم) بود.

مارگارت مید که با عقیده برابری نژادی بزرگ شده بود، رد این نظریه  همه‌پسند آن زمان را از سوی «فرانتس بوآس»، پذیرا شد. این نظریه مبنی بر این بود که نژاد و خصوصیت‌های اخلاقی، بستگی تنگاتنگ باهم دارند. او همچنین فریفته این عقیده «بوآس» شد که مطالعه جامع و وسیع فرهنگ‌های جوامع انسانی دیگر می‌تواند به فهم و درک فرهنگ خودی کمک کند.
علاقمندی مارگارت به مردم‌شناسی‌، با دوستی‌اش با «روت بندیکت» دستیار «فرانتس بوآس» بیشتر و مستحکم تر شد.

بعد از پایان تحصیلات در کالج «برنارد» و ازدواج با «آرتور کرسمن»، دانشجوی شرکت کننده در جلسات بحث وتحقیق، مارگارت مید یکی از چهار دانشجوی «بوآس»  شد که از دانشگاه «کلمبیا» فارغ‌التحصیل شدند و او درجه فوق‌لیسانسش را در رشته روانشناسی دریافت داشت.

«بوآس» خواستار آن بود که مارگارت در میان بومیان آمریکایی به تحقیق بپردازد که حوزه تخصصی تحقیقاتی خود او بود اما مارگارت مید اصرار کرد که بر روی فرهنگی که کمتر شباهت به فرهنگ «پولی نزی» داشته باشد تحقیق کند. سرانجام «بوآس» تسلیم نظر«مید» شد و نتیجه این تحقیق کتاب: «بلوغ در جزایر ساموآ» بود.[تا اینجا ص ۶۰۳ کتاب]

ازسال ۱۹۲۶ مارگارت به عنوان کمک موزه‌دار در «موزه آمریکایی تاریخ طبیعی»، کارکرد. سپس از همسرش «آرتور کرسمن» جدا شد و دومین سفر تحقیقاتی‌اش را برای مطالعه کودکان در جزایر آدمیرالتی واقع در گینه جدید  آغاز کرد. در این سفر، مارگارت با « رئو فورچون»، مردم‌شناس نیوزلندی، که او را اولین بار در بازگشتش از جزایر «ساموآ» ملاقات کرده بود، همسفر بود. در راه سفر به گینه جدید، با او ازدواج کرد. نتیجه دومین سفر مارگارت کتاب: «نوجوانان بالغ در گینه جدید»، بود که سبب موفقیت مالی و معنوی او گردید. مارگارت مید به این نتیجه دست یافته بود که فشار تأثیرات تازه و مثبت در کودکان، در نهایت محدود به رفتار بزرگترها است. برای رهایی افکار کودکان از پیشداوری و دیگر خصایص ناپسند، نخست پدران و مادران و مربیان آموزش، احتیاج به این دارند که همه کوشش خود را بر تغییر ارزش‌هایی که به آن معتقدند، متمرکز سازند.

از سال ۱۹۳۰-۱۹۳۳، مطالعه بعدی مارگارت مید درباره نقش‌های جنسی در میان سه فرهنگ ناهمگون و غیر متجانس گینه جدید بود که منتهی به انتشار کتابی به نام: «جنسیت وخطرات در سه جامعه بدوی» در سال ۱۹۳۵ شد. خود مارگارت این اثر را مهم‌ترین اثر حیات شغلی‌اش معرفی کرد.

مارگارت مید با نشان دادن اختلاف موقع اجتماعی مردان و زنان در این هر سه فرهنگ موفق شد این عقیده خود را به اثبات برساند که نقش‌های جنسی، عمومی و جهان شمول نیست و فطرت را فرهنگ شکل می‌دهد نه زیست‌شناسی. مردان و زنان، برخوردار از شخصیت‌هایی می‌شوند که جامعه آنها آن شخصیت‌ها را برای جنسیت آنها قابل قبول می‌داند.

او به عنوان زنی که از تصویر قابل قبول همسر و مادر امریکایی پیروی[تا اینجا ص ۶۰۴ کتاب] نمی‌کرد و زنی که رشته‌ای را در حیات شغلی دنبال می‌کرد که در واقع از لحاظ سنتی یک رشته مردانه بود، اهمیت شخصی فراوانی کسب کرد. مارگارت مید در زندگی نامه خودش بنام: «زمستان توت سیاه»، نوشت:«بسیار هیجان‌انگیز بود زدودن زوائد رفتاری که فرهنگ جامعه از من می‌خواست و نیز هیجان‌انگیز بود این احساس که سرانجام دانستم چه کسی هستم.»
مارگارت مید در سال ۱۹۳۵ از «رئو فورچون» جدا شد. سال بعد با زیست‌شناس و مردم‌شناس انگلیسی به نام: «گریگوری باتسن» ازدواج کرد. و با او سومین مسافرت تحقیقاتی‌اش را به سوی «بالی» آغاز کرد. طی دو سالی که با شوهرش در «بالی» بسر می‌بردند، «مید» و «باتسن»، بیست و پنج هزار عکس گرفتند و درباره آنها شرح و تفسیر نوشتند. بسیاری از این تصاویر در کتابی که مشترکاً نوشتند به چاپ رسیده است. پژوهش بی‌همتای «مید» و «باتسن»، درباره مردم «بالی»، تأثیر زیادی در کار دیگر مردم‌شناس‌ها بر جای نهاد. بعد از تولد دخترشان به نام: «مری کاترین باتسن» در سال ۱۹۳۹، مارگارت مید شروع به نوشتن کتاب: «باروتتان راخشک نگه دارید» کرد که در سال ۱۹۴۲ انتشار یافت. این کتاب تحلیلی بود درباره خصوصیات امریکایی‌های معاصر در قیاس با فرهنگ‌های بدوی که مورد مطالعه او قرارگرفته بود.

در سال ۱۹۴۴ مارگارت مید «انجمن مطالعات فرهنگ‌های مختلف» را تأسیس کرد که مؤسسه‌ای غیرانتفاعی بود و از طریق دریافت کمک‌های مالی به مردم‌شناسان جوان یاری می‌داد.

درسال ۱۹۴۹ کتاب: «مذکر و مؤنث» را مورد کاوش قرار داد. «مید» در این کتاب اختلافات زیست‌شناسانه را همراه با عامل‌های فرهنگی که نقش‌های جنسی را تعیین می‌کنند با هم مقایسه کرد. درسال ۱۹۵۰مارگارت مید، دگرگونی‌های پس از جنگ را که در زندگی جوامع بدوی رو به انقراض گینه جدید رخ می‌داد، تشریح کرد. در سال ۱۹۵۴ مارگارت مید، کمک استادیار مردم‌شناسی در دانشگاه «کلمبیا» شد و نیز در چندین کالج دیگر هم تدریس کرد. سپس در سال ۱۹۶۵ در «موزه تاریخ طبیعی امریکا»، به عنوان کارشناس ممتاز نژادشناسی به کار پرداخت.

او با شکاف بین نسل‌هادر کتاب: «فرهنگ و تعهد»، که در سال ۱۹۷۰ منتشر کرد، به رهبر صریح اللهجه جنبش برابری زن و مرد در سال ۱۹۷۰ تبدیل شد و به آرمانهای گوناگون؛ مثل: حمایت از محیط زیست، بهداشت روانی، آزادی علمی، بهبود روابط نژادها و استحکام شالوده‌های خانواده پیوست. مارگارت مید در سن۷۶ سالگی بر اثر بیماری سرطان درگذشت.

او بیش از ۴۰ کتاب نوشت و بیش از هزار تک‌نگاری و مقاله تحریر کرد. تأثیر او در  رشته مطالعاتیش بسیار عظیم بود و به یاری او بود که مردم‌شناسی اجتماعی به عنوان یک دانش، حرمت یافت. اما احتمالاً  بزرگترین کمک او این بود که مردم‌شناسی در دسترس مردم عادی هم قرار گرفت. او میلیونها نفر از مردم را دعوت کرد که با او به فرهنگ‌های مختلف دیگر بنگرند و زندگی همه مردم دنیا را گرامی بدارند.}1

ارجاعات:

1ـ کتاب: زنانی که دنیا راتکان دادند/ ترجمه و نوشته: عفت برادران رحیمی /انتشارات سخن/ چاپ دوم ۱۳۸۷/ص ۶۰۱تا۶۰۶